Przegląd stacji transformatorowej SN/nN: co wynika z prawa, a co z dokumentów stacji

Art. 62 ust. 1 pkt 2 wymaga kontroli instalacji elektrycznej i piorunochronnej obiektu co najmniej raz na 5 lat. Obejmuje ona stan połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, rezystancję izolacji przewodów oraz uziemienia instalacji i aparatów.

Przepis nie wymienia transformatora ani rozdzielnicy SN i nie mówi, jak często je przeglądać. Jest minimum dla instalacji w obiekcie, a nie harmonogramem urządzeń stacji. Roczna kontrola stanu technicznego z ust. 1 pkt 1 dotyczy elementów budynku narażonych na wpływy atmosferyczne oraz instalacji ochrony środowiska, gazowych i kominowych. Z ust. 2 wynika, że obowiązek z pkt 1 lit. a (elementy budynku) nie obejmuje, z pewnymi wyłączeniami, m.in. obiektów z art. 29 ust. 1 i 2, a wolno stojąca parterowa lub kontenerowa stacja do 35 m² mieści się w art. 29 ust. 1 pkt 3. To wniosek z brzmienia przepisów, więc dla każdej stacji trzeba go sprawdzić osobno.

DTR opracowuje producent urządzenia, instrukcję eksploatacji pracodawca, a wymagania dotyczące IWR stawia operator sieci. Każdy dokument odpowiada na inne pytanie i żaden nie zastępuje pozostałych.

• – DTR, czyli dokumentacja techniczno-ruchowa, podaje zakres i terminy czynności dla konkretnego transformatora i rozdzielnicy. Często od niej zależą warunki gwarancji.
• – Instrukcja eksploatacji jest obowiązkiem z § 4 rozporządzenia o BHP przy urządzeniach energetycznych. Opracowuje ją pracodawca, a § 4 ust. 1 pkt 6 wymaga, żeby zawierała „terminy przeprowadzania przeglądów, prób i pomiarów”. Trzeba ją na bieżąco aktualizować.
• – IWR, instrukcja współpracy ruchowej, to wymaganie operatora systemu dystrybucyjnego, a nie ustawy. Energa-Operator wymaga jej od odbiorców przyłączonych bezpośrednio powyżej 1 kV, TAURON Dystrybucja od obiektów przyłączanych do SN lub WN. Wymagania PGE, Enei i Stoenu trzeba sprawdzić u operatora.

W aktach, które sprawdziliśmy, nie ma obowiązku termowizji. „Raz w roku” pochodzi z przewodnika prewencyjnego UNIQA, który podaje termowizję co najmniej raz w roku jako standard, a przeglądy transformatorów odsyła do dokumentacji urządzenia.

Czy brak protokołów ograniczy wypłatę, zależy od umowy ubezpieczenia i jej warunków. Jedna z klauzul dodatkowych Allianz do ubezpieczenia od ognia (szkody elektryczne, w mocy od 1 czerwca 2022 r.) wyłącza szkodę w maszynie, gdy brak protokołu wymaganych prób spowodował ją lub powiększył (§ 6 pkt 5). To klauzula dodatkowa jednego ubezpieczyciela, więc o innych polisach nic z niej nie wynika. Co obowiązuje w danym zakładzie, trzeba odczytać z jego polisy.

Produkcji nie trzeba zatrzymywać, jeśli zakład ma dwa transformatory ze sprzęgłem i może wyłączać je kolejno. Zakład z jednym transformatorem i bez drugiego zasilania staje na czas przeglądu, bo transformator i rozdzielnice przegląda się bez napięcia, dlatego przegląd łączy się zwykle z planowym postojem.

Przy pracy kolejno na dwóch transformatorach trzeba przed wyznaczeniem terminu sprawdzić w bilansie mocy, czy jeden przeniesie całe obciążenie. Termowizję wykonuje się wcześniej i osobno, przy pracującej stacji. Wyłączenia po stronie SN, które wpływają na sieć operatora, uzgadnia się z dyspozytorem zgodnie z IWR.