Modernizacja rozdzielnicy nN i SN: naprawa, rozbudowa czy wymiana

Modernizacja się opłaca, gdy obudowa, szyny i przedziały są w dobrym stanie, a zawodzą aparaty albo brakuje pól. Lepsza jest wymiana, gdy zawodzi sama konstrukcja albo nie da się zdobyć części.

Rozstrzygają o tym pomiary i przegląd, nie wiek. Trzeba ustalić stan szyn i połączeń (termowizja), dostępność aparatów zamiennych od producenta rozdzielnicy, miejsce na nowe pola i prąd zwarciowy w stacji. Po zwiększeniu mocy transformatora albo dołożeniu źródeł prąd zwarciowy rośnie i może przekroczyć wytrzymałość zwarciową starych szyn lub aparatów.

Ceny nie podajemy. W przejrzanych polskich źródłach nie znaleźliśmy opublikowanego cennika modernizacji rozdzielnicy głównej. Koszt zależy od liczby pól, typu aparatów i od tego, ile czasu zakład może dać na wyłączenie.

Nie. W rozporządzeniu (UE) 2024/573 nie ma nakazu wymiany pracujących rozdzielnic z SF6 (to wniosek z braku takiego przepisu). Ust. 18 dopuszcza instalowanie części w celu naprawy lub serwisowania, a ust. 10 mówi, że przeniesienie działającej rozdzielnicy w Unii nie jest wprowadzeniem do użytku.

Ograniczenie dotyczy dopiero serwisu. Od 1 stycznia 2035 r. zabrania się stosowania SF6 do konserwacji lub serwisowania rozdzielnic, o ile gaz nie jest zregenerowany lub poddany recyklingowi. Są od tego wyjątki techniczne i wyjątek na wypadek nagłej naprawy, gdy takiego gazu nie ma.

Do 24 kV włącznie wolno dziś wprowadzać do użytku rozdzielnice bez fluorowanych gazów cieplarnianych, a z F-gazami tylko w ramach odstępstwa. Samo „bez SF6” nie wystarcza, bo zakaz z art. 13 ust. 9 lit. a i b obejmuje każdy F-gaz, a alternatywne media izolacyjne i gaszące też nimi bywają.

Załącznik II rozporządzenia podaje GWP dla SF6 24 300, a dla Iso-C3F7CN (C4-FN) 2 750. Załącznik III wymienia ketony fluorowane o GWP poniżej 1. Z brzmienia lit. a i b wynika, że liczy się samo użycie F-gazu, a nie wysokość GWP, więc taka rozdzielnica też wymaga odstępstwa. To wniosek z przepisu, który warto potwierdzić z producentem.

W specyfikacji należy więc wymagać pisemnej informacji o medium izolacyjnym i gaszącym łuk oraz oświadczenia, czy zawiera ono fluorowane gazy cieplarniane. Warto też wpisać do umowy datę zakończenia montażu, bo od niej zależy, czy rozdzielnica zdążyła przed zakazem w rozumieniu operatorów.

Czas wyłączenia zależy od układu rozdzielnicy i zakresu prac, dlatego podajemy go dopiero po oględzinach. Etapami da się pracować, gdy szyny są podzielone na sekcje. Jedną modernizuje się przy zasilanej drugiej, jeśli ta druga przeniesie całe obciążenie.

• – Wymiana aparatów w polu bez ruszania szyn zbiorczych ogranicza wyłączenie do zakresu jednego pola, o ile przedziały i osłony odcinają je od pozostałych.
• – Prace przy sąsiednim, pracującym polu wymagają, żeby konstrukcja to dopuszczała. Gdy nie dopuszcza, wyłącza się szyny w całej sekcji.
• – Tymczasowe zasilanie z agregatu, drugiego transformatora lub rozdzielnicy tymczasowej pozwala przenieść odbiory na czas prac, ale musi pokryć ich moc i rozruchy.
• – Prefabrykacja i próby poza miejscem montażu skracają postój, bo na obiekcie zostają zabudowa i próby końcowe.

Urządzenia do 1 kV oraz powyżej 1 kV do 30 kV eksploatują osoby ze świadectwem kwalifikacyjnym, a w rozporządzeniu o kwalifikacjach (Dz.U. 2022 poz. 1392) są to osobne pozycje w grupie 1 (pkt 2 i 3). Zmiany po stronie SN, na styku z siecią operatora, uzgadnia się według instrukcji ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej właściwego operatora.