Opłata mocowa w 2027 r.: stawki kwartalne, grupy K1–K4 i obliczenie opłaty zakładu

Jakie są stawki opłaty mocowej na 2027 rok?

Stawki opłaty mocowej na 2027 r., ogłoszone przez Prezesa URE 30 października 2026 r., wynoszą od 0,1925 do 0,2141 zł/kWh netto, zależnie od kwartału, i dotyczą odbiorców nierozliczanych ryczałtem.

Stawkę stosuje się do energii pobranej z sieci w godzinach szczytu, czyli w 15 kolejnych godzinach każdej doby roboczej, od 7:00 do 22:00. Dzień roboczy to każdy dzień od poniedziałku do piątku, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Pozostałe 9 godzin doby roboczej nie podlega opłacie, ale wpływa na grupę K.

Ryczałt, od 4,29 do 24,05 zł miesięcznie zależnie od rocznego zużycia, obejmuje między innymi gospodarstwa domowe i odbiorców na nN o mocy umownej do 16 kW. Z brzmienia art. 89a ust. 2 wynika, że zakładu na SN ryczałt nie dotyczy. Różnice wobec 2026 r. w tabeli to obliczenie własne.

Co jest nowe w 2027 roku, a co obowiązuje od lat?

Nowe są stawki kwartalne: według URE pojawiają się po raz pierwszy w historii rynku mocy, a do 2026 r. stawka była jednolita. Grupy K1–K4 działają natomiast od 2021 r.

Zmieniał się okres, z którego wylicza się grupę. Z art. 89e wynika, że w latach 2021–2022 był to miesiąc, w latach 2023–2024 dekada, a od 2025 r. jest to doba. Dla zakładu oznacza to, że o grupie rozstrzyga profil każdej doby roboczej, a nie średnia roczna.

Jak ustala się grupę K1–K4?

Grupę K1–K4 wyznacza różnica między średnim godzinowym poborem w godzinach szczytu a średnim godzinowym poborem w pozostałych godzinach tej samej doby roboczej: poniżej 5 % to K1, a 15 % i więcej to K4. Wskaźnik, w ustawie oznaczony jako delta s, oblicza się ze wzoru: (średnia w szczycie / średnia poza szczytem − 1) × 100 %. Dotyczy energii pobranej z sieci lub dostarczonej linią bezpośrednią i zużytej.

Opłata za dobę jest iloczynem współczynnika grupy, energii pobranej w godzinach szczytu (w kWh) i stawki kwartalnej (art. 70a ust. 4). Okres kwalifikacji to 24 godziny, od 0:00 do 23:59. Grupę ustala się odrębnie dla każdego punktu pomiarowego (art. 70b).

Z tych zapisów można wnioskować, że zakład o płaskim profilu całodobowym trafia do K1, a jednozmianowy z małym poborem nocnym do K4, bo do K4 wystarczy średni pobór w szczycie wyższy o 15 % niż poza nim.

Jak obliczyć opłatę mocową zakładu?

Opłatę można oszacować w arkuszu kalkulacyjnym z profilu godzinowego, w sześciu krokach:

1. Pobrać profil godzinowy (lub piętnastominutowy) z licznika, najlepiej z 12 miesięcy, osobno dla każdego punktu pomiarowego.
2. Dla każdej doby roboczej policzyć średni pobór w kW z 15 godzin szczytu (7:00–22:00) i z pozostałych 9 godzin.
3. Obliczyć wskaźnik różnicy według wzoru powyżej i odczytać grupę z tabeli.
4. Zsumować energię pobraną w szczycie (kWh) za dobę.
5. Pomnożyć ją przez współczynnik grupy i przez stawkę kwartalną.
6. Zsumować opłaty dobowe w każdym kwartale, a następnie w całym roku.

Przykład poglądowy (zakład na SN, każda doba robocza jednakowa): średni pobór 800 kW w szczycie i 200 kW poza nim. Wskaźnik wynosi (800 / 200 − 1) × 100 % = 300 %, więc grupa K4. Energia w szczycie to 800 kW × 15 h = 12 000 kWh na dobę.

Przy uproszczeniu, że każdy kwartał ma 63 doby robocze (252 w roku), suma czterech opłat dobowych z tabeli, czyli 9 600 zł, daje 63 × 9 600 zł = 604 800 zł netto rocznie. W rzeczywistości liczba dni roboczych i profil zmieniają się z kwartału na kwartał.

Ile można zaoszczędzić, przesuwając obciążenie?

Dopóki zakład pozostaje w K4, każda kilowatogodzina przeniesiona poza godziny szczytu zmniejsza opłatę o pełną stawkę kwartalną, w I kwartale 2027 r. o 0,1925 zł. Większy skok następuje dopiero po zejściu do niższej grupy, bo zmienia się współczynnik.

Pierwsze 1 500 kWh daje oszczędność 75 600 zł rocznie, czyli proporcjonalną do zmniejszenia energii w szczycie. Przeniesienie kolejnych 1 650 kWh, które przesuwa zakład z K4 do K2, obniża rachunek o dalsze 306 180 zł. To skrajne porównanie, a nie oszczędność do obiecania. Wynik zależy od tego, czy proces da się rzeczywiście przesunąć. Przebieg poboru zmienia się też z dnia na dzień, więc część dób wypadnie w innej grupie, niż pokazuje przykład.

Kiedy przesunięcie obciążenia jest tańsze od magazynu energii?

Przesunięcie obciążenia jest tańsze od magazynu tam, gdzie proces da się uruchomić poza godzinami szczytu bez straty produkcji. Na każdej kilowatogodzinie daje tę samą oszczędność na opłacie mocowej i nie wymaga zakupu baterii. Przykładem są napełnianie zbiorników i pompowanie, wychładzanie chłodni z wyprzedzeniem, ładowanie wózków i pojazdów, procesy wsadowe oraz podgrzewanie wody.

Magazyn warto rozważać dopiero wtedy, gdy odbiorów nie da się przesunąć, a profil trzeba wyrównać. W wariancie z K2 poza szczyt trzeba przenieść około 3 150 kWh na dobę (12 000 − 8 850). Według cennika jednego sprzedawcy magazyn pod klucz kosztuje 1 400–2 500 zł/kWh, czyli od 4,4 do 7,9 mln zł za taką pojemność. Oszczędność z samej opłaty mocowej wynosi w tym przykładzie 381 780 zł rocznie, więc prosty okres zwrotu wyniósłby od około 12 do ponad 20 lat. Obliczenie pomija straty ładowania, spadek pojemności i koszty eksploatacji.

W tym przykładzie magazyn ma więc uzasadnienie dopiero wtedy, gdy opłata mocowa jest tylko jedną z jego korzyści, na przykład obok podtrzymania zasilania. Zanim obliczy się opłacalność, trzeba też ustalić z operatorem, jak przy wyznaczaniu grupy traktowana jest energia pobrana na ładowanie, bo ustawa mówi o energii pobranej i zużytej. Profil poboru i zapas mocy sprawdza bilans mocy.

Od czego zacząć analizę opłaty mocowej?

Analizę zaczyna się od profilu poboru z 12 miesięcy, z którego liczy się grupę dla każdej doby roboczej.

1. Pobrać profil z 12 miesięcy i policzyć grupę dla każdej doby roboczej.
2. Policzyć opłatę na 2027 r. według stawek kwartalnych i porównać ją z opłatą za 2026 r. przy stawce 0,2194 zł/kWh.
3. Wskazać odbiory, które da się przesunąć poza godziny 7:00–22:00, i sprawdzić, o ile spada energia w szczycie i wskaźnik różnicy.
4. Dopiero wtedy wyceniać magazyn, przyjmując jego pojemność z wyliczenia, a nie z oferty.